Zeytinyağı Meselesine Neden Bu Kadar Takıldım?
İzmir’de büyüyen biri için zeytin ağacı, yol kenarında sıradan bir ağaç değildir. O, yazın gölgesinde oturulan, kışın “bu yıl zeytinler nasıl olacak acaba” diye düşünülen, aile sohbetlerinde mutlaka adı geçen bir akraba gibidir. Ben de 25 yaşında, hayatın çoğu konusunda “boş ver ya” modunda gezen ama zeytinyağına gelince bir anda akademisyen kesilen biriyim.
Geçen gün arkadaşlarla kahve içiyoruz. Konu nasıl olduysa döndü dolaştı yine yemeğe geldi. Biri dedi ki:
“Abi markette bir zeytinyağı aldım, bildiğin su gibi.”
Ben de refleks olarak ciddileştim:
“Bak şimdi… orada bir sorun var.”
Masada herkes sustu. Sanki ekonomi konuşulacak sandılar. Ama ben direkt içimdeki Ege ihtiyarıyla konuşmaya başladım.
Çünkü mesele basit değil. Asıl soru şu: En güzel zeytinyağı hangi zeytinden olur?
Zeytin Ağaçlarının Arasında Sosyal Sınıf Var mı?
Bunu ilk düşündüğümde abarttığımı sanmıştım. Ama sonra fark ettim ki insanlar zeytin çeşitlerini konuşurken bile bilinçsiz bir “karakter analizi” yapıyor.
“Memecik yağlıdır, güçlüdür.”
“Ayvalık daha narindir.”
“Gemlik zaten sofralık, ona saygı duy.”
Bir anda zeytinler Hogwarts öğrencileri gibi sınıflara ayrılmış durumda.
Ben de bazen düşünüyorum: Eğer zeytinler insan olsaydı, Memecik kesin İzmir Alsancak’ta sabah 9’da filtre kahve içip laptop açan tip olurdu. Ayvalık ise sahil kasabasında sabahları denize girip “hayatı akışına bırakalım ya” diyen biri.
Gemlik? O biraz daha ciddi. Kravat takar, “ben sofralık geldim, dalımdan koparıldım ama saygımı koruyorum” bakışı atar.
Zeytinyağı Tadım Günüm: Felaket mi, Aydınlanma mı?
Geçen yaz köyde bir akraba “gel sana gerçek zeytinyağı tattıralım” dedi. Ben de şehir çocuğu özgüveniyle gittim.
Masa kuruldu. Küçük cam bardaklar, ekmekler, peynirler… ortam resmen bir NASA deneyine dönüşmüş gibi.
Akraba dedi ki:
“Bak şimdi bunu kokla.”
Kokladım. Zeytin kokuyor. Dedim ki:
“Güzel.”
Yanımdaki amca bana baktı:
“Güzel mi? Bu hayat meselesi evlat.”
O an anladım ki yanlış cevap vermişim.
Sonra ikinci yağ geldi. Daha yoğun, daha aromatik. Bir yudum aldım ve içimden şu geçti:
“Ben ne içiyorum şu an? Yağ mı, şiir mi?”
İşte o gün kafama takıldı: En güzel zeytinyağı hangi zeytinden olur?
Çünkü mesele sadece tat değil. Bir karakter meselesi.
Memecik: Güçlü, net ve biraz agresif
Memecik zeytiniyle yapılan yağlar genelde daha keskin olur. İlk yudumda “ben buradayım” der.
Arkadaşım bunu içince dedi ki:
“Bu yağ beni azarladı sanki.”
Haklıydı.
Memecik, sabah 7’de alarm çalınca ikinci kez ertelemeye izin vermeyen hayat disiplini gibi.
Ayvalık: Dengeli, zarif ve hafif romantik
Ayvalık zeytini ise daha yumuşak bir karaktere sahip. Kokusu bile sakin.
Bir keresinde kahvaltıda Ayvalık yağını ekmeğe döktüm. Yanımda oturan arkadaş:
“Bununla şiir yazılır.”
Gerçekten de öyle. Ayvalık zeytinyağı içince insan bir anda hayatını düzene sokmak istiyor. Spor salonu üyeliği alıyorsun, sabah koşusu planlıyorsun ama tabii üç gün sonra yine simit-ayran düzenine dönüyorsun.
Gemlik: Sofralık ama hafife alınmaz
Gemlik zeytini genelde sofralık bilinir ama yağı da hafife alınmaz. Daha dengeli, daha “ben kimseyle kavga etmem ama gerekirse konuşurum” tarzı.
“En güzel zeytinyağı hangi zeytinden olur?” Sorusunun Asıl Çatışması
İşte asıl mesele burada başlıyor. Çünkü bu sorunun tek bir cevabı yok. Bunu kabullenmek biraz acı ama gerçek.
Bir gün arkadaş grubunda bu konuyu açtım. Herkes uzman kesildi:
Biri “Memecik tartışmasız en iyisi” dedi.
Diğeri “Ayvalık daha rafine” dedi.
Bir başkası “Abi ben markette hangisi indirimdeyse onu alıyorum” diyerek ortamı bozdu.
Ben ise sessizce düşündüm.
Zeytinyağı meselesi aslında biraz insan ilişkileri gibi. Tek bir “en iyi” yok. Duruma göre değişiyor.
Toprak faktörü
Aynı zeytin bile farklı toprakta bambaşka karaktere bürünüyor. Tıpkı insanların farklı şehirlerde farklı versiyonlarının ortaya çıkması gibi.
İzmir’de herkes biraz rahat, biraz esprili. İstanbul’da herkes biraz hızlı konuşuyor. Köyde ise herkes doğrudan hayatın kendisi.
Hasat zamanı
Erken hasat zeytinyağı var bir de. Bu konu açılınca ortamda herkes daha da ciddileşiyor.
“Erken hasat mı aldın?”
“Evet.”
“Hmm…”
Sanki diplomatik bir anlaşma imzalanmış gibi bir hava oluşuyor.
Arkadaş Ortamında Zeytinyağı Uzmanı Olma Travması
Bir noktadan sonra fark ettim ki ben istemeden “zeytinyağı konuşulan her ortamın bilgili ama kimsenin tam güvenmediği kişisi” olmuşum.
Geçen gün biri mesaj attı:
“Abi annem zeytinyağı alacakmış, hangisini alsın?”
Ben de 12 paragraf açıklama yazdım.
Cevap geldi:
“Tamam da biz Migros’a gidip alacaktık…”
O an içimden şu geçti:
“Ben neden antik Yunan filozofu gibi konuştum?”
Zeytin Ağaçlarıyla İçsel Diyalog
Bazen gerçekten düşünüyorum. Bir zeytin ağacının altında otururken iç sesimle konuşuyorum:
“Ya bu kadar karmaşık mıydı hayat?”
Ağaç cevap vermiyor tabii ama rüzgar hafif esince sanki “abartma” diyor.
İç sesim devam ediyor:
“En güzel zeytinyağı hangi zeytinden olur gerçekten?”
Ve sonra başka bir ses:
“Sen önce şu ekmeği batır da konuşuruz.”
Şehir Hayatı vs Zeytin Gerçeği
Şehirde her şey etiketli. Organik, premium, soğuk sıkım, erken hasat…
Köyde ise durum basit:
“Bu yağ iyi mi?”
“İyi.”
“Neye göre?”
“Yiyince anlarsın.”
Aslında en doğru kriter bu.
Ama şehir insanı olarak biz her şeyi analiz etmeden rahat edemiyoruz. Ben bile markette yağ reyonunda 7 dakika boyunca şişeye bakıp “acaba bu memecik mi, ayvalık mı” diye iç monolog yapıyorum.
Yanımdan geçen teyze:
“Oğlum hangisi ucuzsa onu al geç.”
Hayat bazen gerçekten bu kadar basit.
Gerçek Cevap: Belki de Tek Bir Doğru Yok
Uzun düşünmeler, tadımlar, arkadaş tartışmaları, içsel krizler…
Hepsinin sonunda şunu fark ediyorum: “En güzel zeytinyağı hangi zeytinden olur?” sorusu aslında biraz yanlış bir soru.
Çünkü mesele sadece zeytin değil.
Toprak
Güneş
Hasat zamanı
Sıkım yöntemi
Ve biraz da şans
Ama en önemlisi: onu kiminle yediğin.
Aynı zeytinyağı, yalnızken sadece yağdır. Ama dostlarla sofradaysa bir hikâyeye dönüşür.
Son bir anekdot
Geçenlerde sabah kahvaltısında ekmeğimi zeytinyağına batırırken babam dedi ki:
“Bu yağ iyi.”
Ben sordum:
“Neye göre?”
Baba sadece omuz silkti:
“Belli oluyor.”
O an bütün analizlerim sustu.
Çünkü bazı şeyler gerçekten “belli oluyor.”
“En güzel zeytinyağı hangi zeytinden olur” ile ilgili bu kapsamlı rehberi tamamladık. Gazilerplastik olarak daha fazlası için buradayız!